BLOG

02/05

PHA Bangladesh – Health for all now!

Blog van Quirina, dokter bij Geneeskunde voor het Volk

In november 2018 vond in Dhaka, de hoofdstad van Bangladesh, de vierde editie van de People’s Health Assemby plaats (ook wel kortweg PHA genoemd). Hierbij kwamen er maar liefst 1400 progressieve gezondheidswerkers en activisten van over de hele wereld samen en dit om ervaringen uit te wisselen over de strijd voor het recht op een goeie gezondheid voor iedereen. Ik kreeg de mooie kans om deze assembly bij te wonen en zijn bijbehorende sfeer op te snuiven en dit in partnerschap met de Belgische ngo Viva Salud.

Waarom komen al deze mensen samen? Dat verhaal vindt zijn oorsprong in 1978, tijdens de ‘Alma-Ata-verklaring’ van de Wereldgezondheidsorganisatie, toen 134 landen samen verklaarden dat iedereen recht heeft op een goede gezondheid. Ze beschouwden daarbij een goede toegang tot de eerstelijnsgezondheidszorg als de hoeksteen voor ‘gezondheid voor iedereen’, een doel dat ze wilden bereiken tegen het jaar 2000. Jammer genoeg is dit niet gelukt: er werd wel degelijk een betere gezondheidszorg gecreëerd, maar niet voor iedereen. Ongelijkheid blijft een groot probleem: nog steeds is er een groot verschil in levensverwachting, kindersterfte, overlijdens van vrouwen tijdens bevalling, gevolgen van de klimaatverandering enzovoorts

Dit alles leidde in 2000 tot de oprichting van de People’s Health Movement (PHM), die met enkele doelstellingen kwamen om iets te veranderen aan deze ongelijkheid en een tegengewicht te vormen voor het heersende neoliberalisme. De People’s Health Movement vindt dat ieder mens recht heeft op toegang tot een kwaliteitsvolle gezondheidszorg en wil organisaties verbinden die dat standpunt delen. Zo kwam er een actieplan om de mensheid te bevrijden van armoede en de planeet terug op de koers richting duurzaamheid te plaatsen (‘charter for health’). Toch zien we nu, precies veertig jaar later na de oorspronkelijke verklaring van Alma-Ata, dat we jammer genoeg nog niet kunnen spreken van ‘gezondheid voor iedereen’. Daarom vond deze vierde editie ook plaats, want het is nog altijd nodig om strijd te voeren voor het recht op gezondheid.

Zelf kreeg ik op de assembly ook de mooie kans om te spreken in naam van Geneeskunde voor het Volk en op welke manier wij aan heel dit verhaal van ‘gezondheid voor iedereen’ een steentje willen bijdragen. Ik heb er verteld over hoe ook wij vinden dat gezondheid een basisrecht is en hoe we gratis eerstelijnsgezondheidszorg aanbieden aan onze patiënten. Recht op gezondheid betekent ook dat de overheid de plicht heeft om dat recht te garanderen. Als voorbeeld haalde ik daarvoor onze acties aan rond het kiwimodel en het recht op toegankelijke medicatie. Belangrijk in deze strijd die we voeren om de overheid te wijzen op zijn verantwoordelijkheden, is dat we dit alles samen doen: met heel het team, maar ook met patiënten, sympathisanten enz. Het was heel fijn om te zien dat de internationale gemeenschap veel interesse had voor onze acties en hoe onze werking in elkaar zit. En er kwamen dan ook verschillende vragen over hoe men dit ook in andere landen zou kunnen verwezenlijken.

Gonoshasthaya Kendra

Na het congres kreeg ik ook de kans om enkele gezondheidsinstanties te bezoeken. Dit waren vooral organisaties die proberen gezondheid aan te bieden op een laagdrempelige manier. We bezochten enkele lokale ziekenhuizen. Zij waren allen verbonden aan Gonoshasthaya Kendra (GK), Bengaals voor ‘gezondheid voor het volk’.

Het werk van GK is zeer bewonderenswaardig. Ze zetten zich onder meer in voor goed onderwijs en voor vrouwenrechten, en ze bieden eerstelijnsgezondheidszorg aan in vele dorpen in Bangladesh. Je moet je voorstellen dat ze daarbij begonnen zijn met vijftig dorpen en dus zo’n vijftigduizend mensen, maar nu al gegroeid zijn tot vierendertig gezondheidscentra verspreid over het land. Hierbij bereiken ze nu maar liefst 615 dorpen en ongeveer één miljoen mensen. Mensen kunnen er vaak voor een kleine prijs naar de dokter en er is toegang tot gratis medicatie. Dit betekent heel veel in een land waar 40% van de bevolking anders geen toegang zou hebben tot basisgezondheidszorg.

Daarnaast biedt deze gezondheidsorganisatie ook universitaire opleidingen aan, zoals de opleiding geneeskunde. Dokters die bij hen worden opgeleid, worden vanaf jaar één geleerd om zo menselijk mogelijk te zijn. Ze zijn bijvoorbeeld verplicht om tijdens hun opleiding stage te volgen in een van de vele arme dorpen en verblijven ook tijdelijk bij een arm gezin. Door werkelijk met hun eigen ogen te zien wat armoede inhoudt, staan ze met een veel meer open houding in het leven als dokter en zijn ze gevoeliger voor ongelijkheid.

Gezondheid is meer dan gezondheidszorg alleen

Gonoshasthaya Kendra (GK) vindt bovendien, net zoals Geneeskunde voor het Volk, dat gezondheid niet alleen laagdrempelige toegang is tot de gezondheidszorg, maar ook gezonde leef- en werkomstandigheden omvat. In het kader van dat laatste bezochten we ook een textielfabriek, waar de werkomstandigheden absurd zijn. De werkweek duurt er zestig uur (!), dat is zo’n tien uur per dag en dat zes dagen per week. Op die tijd maken de 6000 arbeiders zo’n 48 000 kledingstukken per dag voor een klein minimumloon van ca. 80 euro per maand. Ze maken er kleren voor o.a. GAP, H&M, en Franse en Duitse merken. De directeur vertelde daarbij trots welke sociale voorzieningen er de laatste jaren zijn bijgekomen en dit met onder andere de hulp en druk van Gonoshasthaya Kendra (GK). Op mijn vraag wat er daarin nog verbeterd kan worden, was zijn antwoord meteen dat de efficiëntie nog een heel stuk kan stijgen. Je merkt duidelijk dat deze man op een totaal andere manier redeneert en winstbejag belangrijker vindt, dan een humaan beleid. Bovendien zag je in de fabriek zelf verschillende tekenen van streng toezicht: er waren controleurs die voortdurend tussen de mannen en vrouwen liepen en aanmaningen gaven, bordjes die aanmoedigden nog sneller en nauwkeuriger te werken, een bord dat zei hoeveel mensen afwezig zijn, etc.. Dus er zijn zeker al een aantal zaken in de goede richting veranderd, maar mij lijkt het dat ze in elk geval nog een hele weg te gaan hebben.

Samen strijden voor gezondheid!

Wat ik vooral onthoud van deze bezoeken, de assembly en van mijn bezoek aan Bangladesh in het algemeen, was een enorm gevoel van samenhorigheid, strijdlust en een positief gevoel dat we zaken kunnen veranderen en dat we samen kunnen strijden voor een betere wereld, waar gezondheid voor iedereen werkelijkheid wordt. Ik heb daarbij ook enorm veel fijne mensen ontmoet en veel inspirerende gesprekken gehad.

Daarnaast was het erg indrukwekkend om al deze bewegingen uit alle hoeken van de wereld te zien samenkomen. In plaats van dat ik dacht dat we allen zo verschillend zijn, was het net heel inspirerend en fijn om te zien dat er zoveel mensen zijn die dezelfde ideeën delen. Allemaal met één streefdoel: ‘gezondheid voor iedereen, nu’. En daar kan ik me volledig in vinden.

548 keer gelezen