03/01/19

PAPER: had je één biljoen, wat zou jij dan doen?

Regeringen laten elk jaar meer dan een biljoen dollar wegstromen door onrechtvaardige voordelen aan bedrijven en grootschalige belastingontduiking. In deze paper door Health Poverty Action, People's Health Movement en Viva Salud, ontdek je de alternatieven.
Met 1 biljoen dollar kan je het budget voor gezondheidszorg voor de helft van de wereldbevolking verviervoudigen

Lees het volledige onderzoek hier

De paper is in het Engels. Hieronder kan je een Nederlandstalige samenvatting vinden.

Onderzoek door Mark Curtis, Curtis Research
Geschreven door Natalie Sharples, Health Poverty Action

Samenvatting

Hoe groot onze verschillen ook zijn, wij mensen willen allemaal hetzelfde: een goed dak boven ons hoofd, een warm bed, gezonde voeding en toegang tot gezondheidszorg wanneer we het nodig hebben. Wanneer onze basisbehoeften ingevuld zijn, krijgen we de vrijheid om ons potentieel waar te maken, te leven en lief te hebben, met de bescherming van onze familie en omgeving. We hebben hier allemaal recht op, wie we ook zijn en waar ook ter wereld we leven. Dit zijn onze mensenrechten.

Maar regeringen over de hele wereld ontnemen mensen deze rechten. In Subsahariaans Afrika heeft bijna de helft van de vrouwen geen toegang tot de juiste zorg na bevalling. In het Verenigd Koninkrijk hebben vier miljoen mensen het moeilijk om hun gezin eten te geven en één op tweehonderd mensen is er dakloos.

Tien jaar na de wereldwijde financiële crisis, die de dramatische mislukkingen van het neoliberale beleid blootlegde, kiezen overheden er nog altijd voor grote bedrijven voorrang te geven op mensen en publieke diensten.[1] Nieuw onderzoek voor dit dossier toont aan dat regeringen elk jaar meer dan een biljoen dollar laten wegstromen. Dat is een miljoen keer een miljoen. Dit geld komt onder meer van:

  • geld dat regeringen cadeau geven aan bedrijven: door subsidies aan banken, fossiele brandstoffen en landbouwbedrijven, belastingkortingen en lagere bedrijfsvoorheffingen waardoor bedrijven enorme winsten maken
  • geld dat regeringen zich laten afpakken door bedrijven via belastingontwijking

Dit biljoen dollar bestaat uit:

  • $500 miljard: belastingontwijking door grote bedrijven
  • $122 miljard: overdreven winsten van grote bedrijven
  • $11 miljard (op z'n minst): illegale visserij
  • $374 miljard: subsidies voor fossiele brandstoffen
  • $40 miljard: landbouwsubsidies

In het Verenigd Koninkrijk heeft een op vier huishoudens met een laag inkomen moeite om eten op tafel te krijgen. Maar in 2012-13 gaf de Britse overheid 93 miljoen dollar aan Britse bedrijven in de vorm van leningen, subsidies en belastingverminderingen.. Dit komt neer op 3.500 pond per Brits gezin.

De helft van de wereldbevolking heeft geen toegang tot essentiële gezondheidszorg en het grootste deel van hen leeft in Subsahariaans Afrika. Tegelijkertijd mogen bedrijven (vaak van buiten het continent) elk jaar een geschatte 35 miljard dollar aan belastinginkomsten van Afrikaanse burgers afnemen.

Dit wegsluizen van middelen draagt in hoge mate bij tot de wereldwijde schendingen van mensenrechten. Met dit biljoen dollar kan de het Britse publieke gezondheidssysteem zesmaal gefinancierd worden of kan het budget voor gezondheidszorg voor de helft van de wereldbevolking verviervoudigd worden.

Dit gaat over meer dan geld. De natuur voorziet ons van de basis voor gezondheid en leven. Om gezond te zijn moeten we schone lucht kunnen ademen, zuiver water drinken en over vruchtbare gronden beschikken om onze families te voeden.
De druk van grote bedrijven bedreigt ons allemaal. Regeringen laten hen toe rivieren en oceanen te vervuilen, het klimaat te verstoren en aan illegale houtkap en visserij te doen. Men laat bedrijven toe te profiteren van collectieve grondstoffen –onze gezamenlijke natuur- en deze zo te vernietigen.

Dit is wereldwijd

Schendingen van mensenrechten kennen geen grenzen. In alle landen van de wereld worden mensen hun rechten ontzegd, en in Afrika en Azië gebeurt dit op de grootste schaal. Maar de regeringen in Europa en Noord-Amerika dragen hiervoor de grootste verantwoordelijkheden. Ze laten hun bedrijven toe belastingen te ontwijken in de armste landen ter wereld, geven hen oneerlijke subsidies en horen bij de grootste schuldigen aan de klimaatverandering.

De voorbije veertig jaar hebben vele regeringen neoliberale beleidskeuzes gemaakt, zoals het privatiseren van belangrijke industrietakken, het besparen op overheidsdiensten en het liberaliseren van de handel. Regels voor bedrijven werden versoepeld en winst was de prioriteit [2], vaak met het argument dat deze winsten zouden ‘neerdruppelen’ op iedereen. Maar zoals de omvang van de wereldwijde armoede en ongelijkheid laat zien –een wereld waarin de acht rijkste mensen evenveel bezitten als de helft van de wereldbevolking- is dat niet gebeurd.

De Alternatieven

Dit hoeft niet zo te zijn. Armoede en slechte gezondheid ontstaan door een reeks keuzes van machthebbers, die uitmaken wie en wat ze voorrang geven.

Met 1 biljoen dollar kan je:

  • Het budget voor gezondheidszorg voor de helft van de wereldbevolking verviervoudigen [3]
  • Het Britse gezondheidssysteem zes keer financieren [4]
  • Het wereldwijde ‘hulp’ budget zevenmaal vergroten [5]
  • 700 miljoen mensen in 57 lage inkomenslanden een sociaal vangnet bezorgen (en dit tot zesmaal toe) [6]
  • De wereldwijde investeringen in hernieuwbare energie verdrievoudigen [7]
  • of de volledige overheidsschuld van de armste landen kwijtschelden [8]

Door andere prioriteiten te eisen kunnen we stappen zetten om armoede uit te roeien, onze natuur te beschermen en mensen overal gezonde en rijke levens te geven. We moeten van onze regeringen en internationale instellingen eisen dat ze de richting van onze economie radicaal omgooien met voorrang voor het garanderen van mensenrechten, het verrijken van mensenlevens en het beschermen van onze gedeelde thuis.

Overheden moeten:

  • Hun prioriteiten herdefiniëren: focussen op wat echt belangrijk is –gezondheid en welzijn, in plaats van een kortzichtige obsessie met economische groei.
  • De schade herstellen: bedrijven die mensenrechten schenden een halt toeroepen
  • Rijkdom herverdelen: burgers de rijkdom geven die hen toekomt, in plaats van het naar bedrijven weg te sluizen
  • Mensenrechten waarmaken: deze nieuwe agenda realiseren zou de economische en sociale rechten van elke wereldburger helpen garanderen.

 

Lees het volledige onderzoek hier

 

Voetnoten

1 De gebruikte definitie van een ‘bedrijf’ of ‘groot bedrijf’ is een onderneming met minstens 250 werknemers. Voorbeelden vind je hier.

2 Multinationale bedrijven stellen miljoenen mensen te werk die de vruchten krijgen van hun werk. Maar terwijl ‘gewone mensen’ wel varen bij hun tewerkstelling, geldt dit niet voor de belastingontwijking en overdreven winsten die multinationals maken. Deze maken meestal enkel de rijken nog rijker.

3 Gebaseerd op berekeningen van Health Poverty Action met gegevens van de Wereldbank. De wereldbevolking is 7.53 miljard. De helft hiervan is 3.765 miljard mensen. Voor deze statistiek hebben we de landen met lage en gemiddelde inkomens gerangschikt op BBP per capita (in US$) en het totale budget voor gezondheidszorg berekend voor elk land op basis van de bevolkingscijfers en de actuele uitgaven voor gezondheidszorg per inwoner in 2015, het laatste jaar waarvoor deze cijfers beschikbaar waren. De totale uitgaven voor gezondheidszorg voor de 3.7 miljard mensen in de 96 armste landen waarvan gegevens beschikbaar zijn is 326,9 miljard dollar. (Er zijn geen gegevens van gezondheidszorg en/of BBP beschikbaar voor Libië, Somalië, Palestina, Kosovo, Noord-Korea, Eritrea en Syrië.) De totale som van middelen die weggesluisd worden is 3.2 maal dit bedrag.

4 De kost voor de NHS in Engeland in 2017-18 was £124.7 miljard. Dit betekent dat het totale bedrag van geld dat weggesluisd wordt 6.32 maal de NHS zou kunnen financieren.

5 De OESO-cijfers van 2017 zeggen dat de wereldwijde hulp $146.6 miljard bedroeg. De totale som die weggesluisd wordt is 7.14 keer dit bedrag. Hier is hulp van China of andere niet-OESO donoren niet bijgerekend, maar wel kosten voor opvang van vluchtelingen in donorlanden.

6 De Internationale Arbeidsorganisatie zegt dat we sociale vangnetten zouden kunnen voorzien voor 57 lage inkomenslanden voor de kost van 0.23% van het globale BBP. Op dit moment is het globale BBP $75.8 miljard. Dit betekent dat het $174.3 miljard zou kosten. Dit is bijna precies een zesde van het totale bedrag dat naar grote bedrijven vloeit. Dit zou de kosten dekken voor kinderbijslag voor alle kinderen jonger dan 5, steun voor nieuwe moeders of zwangere vrouwen gedurende 4 maand, en ook steun voor wezen, mindervaliden en gepensioneerden. Hier zijn geen werkloosheidsuitkeringen in meegerekend. Merk op dat de 0.23% van het BBP geen rekening houdt met actuele uitgaven voor sociale bescherming, dus kunnen we dit als het maximum beschouwen dat nodig zou zijn om het hierboven vermelde doel te bereiken. Meer informatie vind je in dit dossier (p. 28-9).

7 Bloomberg New Energy Finance zegt dat in 2017 $333 miljard geïnvesteerd werd in hernieuwbare energie. IRENA – the International Renewable Energy Association – zegt dat dit $260 miljard was in 2016 en $330 miljard in 2015. Als we van het bedrag van $333 miljard uitgaan kunnen we de investeringen in hernieuwbare energie verdrievoudigen met 1 biljoen dollar.

8 De huidige buitenlandse schuld van de lage inkomenslanden is $95 miljard, en die van de lagere middeninkomenslanden $908 miljard. Dit maakt samen $1.003 biljoen. Cijfers van de Wereldbank.

701 keer gelezen
PAPER: had je één biljoen, wat zou jij dan doen? | Viva Salud

Fout

Er is onverwacht een fout opgetreden. Probeer het later nog eens.