20/09/19

Wordt de Alma Ata Verklaring eind september begraven?

‘Health for all’! In 1978 verdedigde de historische conferentie van Alma Ata de noodzaak van ‘Primary Health Care’ (basisgezondheidszorg) als strategie om gezondheid voor iedereen te realiseren tegen 2000. Maar in de jaren 1980 overspoelde een neoliberale golf al deze voornemens. Wat zal de conferentie van 23 september brengen?
Een nauwe interpretatie van gezondheidsdekking minimaliseert de nood aan een brede visie over gezondheidsdeterminanten.

In de Alma Ata verklaring staan het individu en de gemeenschap centraal en gaat veel aandacht naar preventie en naar de promotie van een gezonde levensstijl. Gezondheidswerkers zouden daarin zowel een technische als een sociale rol hebben. Bovenal werd een ‘Nieuwe Internationale Economische Orde’ (NIEO) als essentieel gezien om de rechten de bevolking onder koloniale overheersing te vrijwaren. Maar in de jaren 1980 overspoelde een Thatcheriaanse neoliberale golf al deze voornemens.

Eind september vergaderen de Verenigde Naties over het thema van ‘Universele gezondheids(zorg)dekking’ (Universal Health coverage - UHC). UHC is ‘hot ’. Maar deze ‘gezondheidsdekking’ is een vaag begrip. Tegengestelde belangen vullen het begrip anders in. Het kan gaan over een of ander ‘verzekeringssysteem’, zonder duidelijkheid welke zorgen dit wel of niet dekt. De privésector kan en zal daarin de overhand nemen voor rijkere bevolkingsgroepen. Maar het samengaan van privé en publieke systemen in de zorg verhindert een gelijkwaardige behandeling voor iedereen, aangezien het rijkere deel van de bevolking de herverdeling via publieke fondsen niet meer ondersteunt. De ongelijkheid in toegang, kwaliteit en dekking van de zorg neemt dan onvermijdelijk sterk toe. UHC minimaliseert de nood aan een brede visie over gezondheidsdeterminanten.

De strijd tegen de toenemende ongelijkheid

In 2018, bij de 40ste verjaardag van de Alma Ata verklaring, wees een “alternatieve verklaring van de internationale burgerbeweging” op het risico van medicalisering en commercialisering van gezondheidszorg onder het UHC-model. Dit was een reactie op de nieuwe Astana verklaring uit 2018 die het wel heeft over basisgezondheidszorg maar nauwelijks de oorzaken van ziekte en ongelijkheid analyseert. Over de noodzaak van een nieuwe internationale wereldorde, zoals in 1978, geen woord. Toch is een wereldwijde rechtvaardiger en klimaatbewuste wereldorde meer dan ooit nodig. De macht en straffeloosheid van multinationals moet aan banden worden gelegd. Dat kan enkel door een wereldwijde aanpak.

De Verklaring van Alma Ata leidde tot een wereldwijde beweging voor ‘health for All’. Het ontstaan van de People's Health Movement is daar één bewijs van. De huidige internationale gezondheids- en planetaire crisis kan enkel afgeremd en misschien nog afgewend worden door een radicale ombuiging van het internationale beleid in de richting van een nieuwe internationale economische wereldorde die sinds 1978 op de agenda staat.

Dit artikel is geschreven door Pol De Vos.

Meer weten?

178 keer gelezen