BLOG

08/05

Farma-bonzen manipuleren 'recht op gezondheid' in Brazilië

Na het wettelijk afdwingbaar maken van het 'recht op gezondheid' in Brazilië gebruiken farmaceutische bedrijven de hiaten in de wet in hun voordeel. Ze beïnvloeden namelijk patiëntengroepen tot het afdwingen van toegang tot hun medicijnen, die soms niet de effectiefste of goedkoopste zijn.

Ze kennen alle strategieën en gebruiken kennis met extreme efficiëntie. Wanneer je een wet creëert, weten ze exact hoe die te omzeilen

In Brazilië werd in 1988 het 'recht op gezondheid' opgenomen in de grondwet. In 1996 kwam er een wet die de toegang tot antiretrovirale middelen (tegen HIV) garandeert. Sindsdien kwam er een onrustwekkende stijging van het aantal rechtzaken die individuen aanspannen om toegang te krijgen tot bepaalde geneesmiddelen. De adder onder het gras is de farmaceutische industrie die sociale bewegingen voedt in het afdwingen van toegang tot hun medicijnen, die misschien niet de goedkoopste of de meest effectieve zijn.1 Met andere woorden, het gebrek aan medische kennis van de patiënt wordt misbruikt om de verkoop van medicijnen te propageren, los van hun veiligheid of kwaliteit.

 

Antropologe Adriana Petryna beschrijft in haar boek (2) hoe Braziliaans Minister Serra een felle strijd voerde tegen een farmaceutische multinational die het rechtssysteem manipuleerde. De farmagigant mobiliseerde namelijk patiëntengroepen om zijn -dubbel zo dure- gepatenteerde medicijn af te dwingen, in plaats van de generische variant. De rechters beschikken niet over voldoende medische kennis, maar wanneer het vonnis is geveld wordt de staat verplicht om de geneesmiddelen binnen 3 dagen beschikbaar te maken en moeten publieke artsen soms medicijnen toedienen tegen medische richtlijnen in. In hetzelfde boek maakt Dr Picon, een Braziliaanse arts die zich focuste op publieke toegang tot dure medicijnen, zich al geruime tijd zorgen over de wijdverspreide invloed die de groeiende farmaceutische industrie uitoefent op de Braziliaanse geneeskunde en volksgezondheid: “Ze kennen alle strategieën en gebruiken hun kennis met extreme efficiëntie. Wanneer je een wet creëert, weten ze exact hoe die te omzeilen”5.

 

Patenten maken immers de medicijnen duur en beperken ook de toegang tot generische medicijnen voor arme bevolkingsgroepen. Deze intellectuele eigendomsrechten zijn vastgelegd in het multilaterale TRIPS-akkoord (Trade Related Intellectual Property Rights) van de Wereldhandelsorganisatie, maar zijn nog strenger in bilaterale en regionale handel- en investeringsakkoorden, de zogenaamde TRIPS-PLUS provisies.

 

Het recht op gezondheid insluiten in de grondwet is een belangrijke stap in de goede richting, maar daarnaast moet het vaak onethische gedrag van de farmaceutische industrie aan banden worden gelegd door sterke regelgevingen. Men zou kunnen zorgen dat alleen toegang tot de goedkoopste variant kan worden afgedwongen van een geneesmiddel waarvan de veiligheid en effectiviteit is bewezen. Ook zou men de sterke patentbescherming van multinationals kunnen aanklagen door beperkingen in de tijd op te leggen aan patenrechten, of mechanismen ondersteunen die de toegang tot generische geneesmiddelen vergemakkelijkt, de zogenaamde TRIPS-flexibilities. Tenslotte zou de staat slechts handelsakkoorden kunnen tekenen wanneer bewezen is dat hierdoor de volksgezondheid niet zal worden geschaad.

 

1 Biehl J, Petryna A, Gertner A, Amon JJ, Picon PD. Judicialisation of the right to health in Brazil. The Lancet. 2009;373(9682):2182-4

2 Petryna A. When Experiments Travel : Clinical Trials and the Global Search for Human Subjects. Princeton University Press; 2009

 

8507 keer gelezen