BLOG

22/03

PAPER: Wie beslist over onze gezondheid?

De rol van private spelers binnen de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) neemt sterk toe. Moeten we deze evolutie toejuichen als het over onze gezondheid gaat?

Liefdadigheidsorganisaties worden gezien als weldoeners maar hebben vaak een verborgen agenda die tegen het publiek belang ingaat

Filantropen en hun stichtingen zoals de Bill and Melinda Gates Foundation maken hun opwachting in de internationale arena. Regeringen en andere publieke instellingen loven hen omdat ze hun rijkdom, bekendheid en ondernemerschap inzetten om wereldproblemen op te lossen. Ook bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) worden de politieke en financiële banden met private spelers versterkt. Maar dit is niet zonder controverse: schadelijke effecten en belangenconflicten komen alsmaar vaker bovendrijven.

G3W schreef een paper over dit controversieel debat. De paper is in het Engels.

Lees de paper: “Wie beslist over onze gezondheid?”

Hieronder vind je een samenvatting:

Vrijwillige schenkingen, verplichte resultaten

Een aanzienlijk deel van het budget van de WHO komt van vrijwillige schenkingen van filantropische stichtingen. Deze schenkingen zijn heel onvoorspelbaar. Bovendien hebben deze fondsen een vooraf bepaalde bestemming. De donor beslist met andere woorden zelf voor welk doel de fondsen moeten dienen. Dit geeft de liefdadigheidsorganisaties een invloedrijke positie. Ze kunnen mee beslissen over mondiale gezondheidsmaatregelen en het beleid. De intenties van deze organisaties zijn niet altijd duidelijk en het gevaar voor belangenconflicten is voortdurend aanwezig.

De toenemende vraag naar fondsen van private donors voor de WHO komt door de beslissing van rijke landen in de jaren tachtig om hun financiële bijdrage aan de organisatie te bevriezen. Regeringen omarmen nu de betrokkenheid van donoren zodat de druk om aan het te beperkte WHO-budget bij te dragen niet meer alleen op hun schouders terechtkomt. Zo is het onvermijdelijk dat de WHO haar projecten niet meer volledig kan uitvoeren. Een voorbeeld is de verlaagde budgetten voor noodrespons waardoor de WHO te laat reageerde op de Ebolacrisis.[1]

Door de toenemende afhankelijkheid van private organisaties met winstoogmerk, komt de positie van de WHO als wereldwijde beslissingsmaker in gevaar. De originele missie van de organisatie verwatert.

Belangenconflicten

Liefdadigheidsorganisaties worden gezien als weldoeners met goede intenties, maar ze hebben vaak een verborgen agenda van private belangen die tegen het algemeen belang indruisen. Ze hebben bijvoorbeeld ook partnerschappen met multinationals die louter gericht zijn op commerciële opportuniteiten.

Het bekendste voorbeeld is de Bill and Melinda Gates Foundation. In 2016 gaf de stichting 71 miljoen dollar aan de WHO, waardoor het de grootste niet-statelijke donor is en de tweede grootste donor na de Verenigde Staten. De organisatie haalt haar inkomsten uit investeringen in de vorm van aandelen, fondsen en obligaties beheerd door verschillende entiteiten, bekend als de Bill and Melinda Gates Foundation Trust.

De stichting is een van de drijvende krachten achter publiek-private partnerschappen. Hun voornaamste focus gaat naar biomedische oplossingen, zoals vaccinaties. Ze stellen deze verticale aanpak voor als een quick win voor wereldomvattende gezondheidsproblemen. Sinds 1960 gebruikt de internationale gezondheidsgemeenschap gelijkaardige programma’s in minder ontwikkelde landen met als doel specifieke ziektes zoals malaria uit te roeien. Maar het werd al snel duidelijk dat deze ziekte-specifieke aanpak enkel goed werkt als ze ondersteund wordt door een zo uitgebreid mogelijke publieke basisgezondheidszorg en door het gezondheidssysteem in zijn geheel te versterken. Dit noemen we de horizontale aanpak. De volksgezondheid verbetert niet door parallelle programma’s die geïsoleerd staan van elkaar.

De nauwe banden van de Bill and Melinda Gates Foundation met de farmaceutische sector kan hun projectkeuze verklaren. Investeren in preventie, zoals een gezond milieu en sterke zorgsystemen, is commercieel gezien minder interessant. Het zou vaccinaties en medicatie voor ziektes die vaak voorkomen minder nodig maken. Maar de belangenconflicten zitten nog dieper. De Bill and Melinda Gates Foundation Trust heeft investeringen in de ongezonde voedingsindustrie, zoals Walmart en Coca Cola. De overmatige consumptie van hun producten speelt een grote rol in de huidige crisis van aandoeningen zoals hart- en vaatziektes, kanker en diabetes.

Wie mag beslissen over onze gezondheid?

We zien met andere woorden een privatisering van het mondiale gezondheidsbeleid. Tegenwoordig bestaat meer dan 80% van het budget van de WHO uit vrijwillige schenkingen. 93% daarvan is toegewezen aan specifieke interventies. Deze strategie om fondsen te werven weerhoudt de WHO ervan om programma’s uit te voeren die niet gedragen worden door rijke lidstaten of donors.

De commerciële belangen van machtige bedrijven brengen betaalbare gezondheidszorg in gevaar. Deze bedrijven zijn meer geïnteresseerd in winst voor zichzelf en hun aandeelhouders dan betaalbare en efficiënte oplossingen op poten te zetten voor de hele wereldbevolking. Als we deze partnerschappen aangaan zonder kritische houding, hollen we de beslissingsruimte van de lidstaten uit.

Publieke investeringen in de ontwikkeling van een goed opgeleide gezondheidswerkers zorgen ervoor dat preventie, detectie, en controle op uitbraak van bepaalde ziektes vlotter verlopen. Beslissingen binnen de WHO moeten gebaseerd zijn op het democratisch mandaat van een staat, niet op de fondsen die je ter beschikking kan stellen. In de WHO telt: één staat, één stem, en niet: één dollar, één stem. Ontwikkeling, uitroeiing van armoede, sociale bescherming en gezondheid zijn geen gunsten. Ze zijn rechten. Het is niet de verantwoordelijkheid van filantropen, maar de collectieve verantwoordelijkheid van de lidstaten om veranderingen te brengen om deze rechten te garanderen.

Verandering komt van onderuit

Tenslotte: regels en controle zijn belangrijk, maar ze garanderen geen verandering. Het is alleen door sterke en mondige sociale bewegingen, waar de meest onderdrukten een krachtige stem hebben, dat we onze rechten kunnen afdwingen. Dit blijft de beste manier om ons recht op gezondheid te doen respecteren.

G3W steunt daarom de People's Health Movement, een wereldwijd netwerk van basisorganisaties, gezondheidsactivisten en academici uit meer dan 70 landen. Zij zijn aanwezig bij elke grote samenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie om een kritische stem te laten horen en te pleiten voor een sterke bescherming tegen deze private invloeden.

Voetnoten

1. Een interessante achtergrond bij de Ebolacrisis vind je hier.

3071 keer gelezen