Cuba

Enkele cijfers

Aantal inwoners: 11,047,251
Oppervlakte: 110,860 km²
Levensverwachting: 78.22 jaar
Plaats op de ontwikkelingsindex (HDI): 44e plaats

 

Wat zijn de uitdagingen in Cuba?

De verwezenlijkingen van Cuba op vlak van volksgezondheid zijn zonder meer indrukwekkend te noemen. De levensverwachting is er vergelijkbaar met België of de Verenigde Staten, de kindersterfte is er 6‰, een cijfer dat tot de laagste van de wereld behoort. Deze resultaten hebben alles te maken met de politieke keuzes die Cuba maakt, door het welzijn van de mensen centraal te stellen. Het recht op gratis en kwaliteitsvolle gezondheidszorg voor iedereen is in de Cubaanse grondwet opgenomen.

Die prioriteit bleef overeind ondanks alle problemen waarmee het land te kampen kreeg. Al kort na  de revolutie in 1959 legde de VS de eerste maatregelen van economische blokkade op. Begin de jaren '90 volgde de ineenstorting van het Sovjetblok, waarmee Cuba bevoorrechte handelsrelaties had. Cuba zakte weg in een diepe economische crisis, maar de Cubaanse overheid bleef prioriteit geven aan gezondheidszorg. Tijdens deze crisisjaren bedroeg het budget voor volksgezondheid tot 10% van de nationale begroting.

Het Cubaanse ministerie van Volksgezondheid stippelt in samenspraak met de provinciale en gemeentelijke gezondheidsraden een globaal beleid uit. Daarnaast is gezondheidszorg gratis voor iedereen. Alle medische onderzoeken en ingrepen worden gratis uitgevoerd, voor de geneesmiddelen bij de dokter betaalt de Cubaan een symbolische prijs. Cuba produceert trouwens ongeveer 90% van de basisgeneesmiddelen zelf. Tenslotte is de Cubaanse gezondheidszorg ook zeer toegankelijk. Cuba telt zo'n 360.000 gezondheidswerkers en 70.000 artsen. De huisarts heeft een centrale rol en staat dicht bij de patiënten zodat hij ook hun sociale situatie kent. Op die manier wordt preventie op grote schaal mogelijk gemaakt.

De uitbouw van deze nationale gezondheidsdienst was slechts één deel van het globale revolutionair beleid waar vanaf 1959 in Cuba voor gekozen werd. Er werd gestreefd naar een eigen woning, een verzekerd inkomen, betere voeding en een betere opleiding voor iedereen. Een verbetering in de algemene levensomstandigheden en enkele belangrijke sociale verworvenheden (een eigen huis per gezin, inkomensgarantie, betere educatie,..) lagen aan de basis van een betere gezondheid van de bevolking. Er werden campagnes opgezet om het analfabetisme uit te roeien en via een programma voor volwassenenonderwijs werd iedereen aangespoord minstens een diploma lager middelbaar onderwijs te behalen. Er was ook speciale aandacht voor de vrouwenrechten. Vanaf 1991 kan elke vrouw die dat wenst thuis blijven tot 6 maand na de bevalling, met behoud van 60% van haar loon. In al deze veranderingsprocessen hadden de volksorganisaties (wijkcomités, de vrouwenorganisatie, de eenheidsvakbond, de jongerenorganisaties, enz) een belangrijke bijdrage.

Toch kampt Cuba ook nog steeds met structurele problemen. Sinds april 1960 legden de VS steeds strengere sancties op tegen Cuba. De blokkade kan best gezien worden als een economische oorlog.  Ondanks de afbrokkeling van de internationale steun voor deze blokkade, blijft de VS de sancties verder doorvoeren.
De blokkade treft ook de gezondheidszorg. Cuba heeft bijvoorbeeld maar een beperkte toegang tot gespecialiseerde medische apparatuur (bv. nierdialysetoestellen) en door het verbod voor Cuba om geneesmiddelen te verkopen op de Noord-Amerikaanse markt, mist het land ook een groot deel van mogelijke inkomsten. De totale economische schade die Cuba doorheen de jaren opliep als gevolg van de blokkade wordt geraamd op 82.000.000.000 dollar.

Wat doet Viva Salud in Cuba?

Eén van de invalshoeken van Viva Salud in Cuba is de medewerking van de lokale gemeenschap in het Cubaanse gezondheidssysteem te versterken. Niemand kent de problemen beter dan de bevolking zelf en daarom is het belangrijk dat ze deelneemt aan het gezondheidsbeleid. Viva Salud steunde jarenlang het instituut voor Hygiëne, Epidemiologie en Microbiologie van Havana (INHEM).

In de wijk Dragones in Centro Habana bracht Viva Salud vrijwilligers uit de wijk samen om de gezondheidssituatie in hun wijk te analysen en activiteiten te plannen. Zo werd één van de straten omgetoverd tot een lokale 'groene long' met een speelpark voor kinderen, terreinen voor straatsport en tentoonstellingsruimten waar lokale kunstenaars hun werken tonen. Binnen het project zijn mensen actief uit zowel de wijkcomités, vrouwenorganisaties, de partij, de politie, maar ook andere sleutelfiguren op het vlak van sport, jeugdzorg, etc.
Deze manier van werken is gebaseerd op de methode 'comprehensive participatory planning and evaluation' (CPPE). De resultaten van deze methode in Havana waren zo spectaculair dat de initiatiefnemers hun ervaringen willen delen met anderen. Deze methode werd daarna in andere wijken van grotere steden in Cuba en in andere landen van Zuid-Amerika geïntroduceerd.

Sinds 2014 steunen we een project met eigen middelen (dus zonder overheidssubsidies). Deze eigen middelen verkregen we via onze Paascampagne en door giften van donateurs.

Wie zijn onze partnerorganisaties?

In Guanabacoa ondersteunt Viva Salud een project van het ministerie van Gezondheid dat erop gericht is de gemeenschapsparticipatie te stimuleren. Hiervoor wordt ook de CPPE-methode gebruikt. De bevolking identificeert de belangrijkste problemen in de verschillende wijken, stelt een actieplan op en sensibiliseert om tot concrete oplossingen te komen. Via verschillende activiteiten wordt heel de gemeenschap betrokken, het doel is steeds de bewustmaking rond gezondheidsthema's en de onderlinge solidariteit van de bewoners te versterken. Het project draagt op die manier bij aan de verbetering van de leefomstandigheden van Guanabacoa en aan de verbetering van de preventie van de meest voorkomende ziekten binnen de gemeente.

In België ondersteunen we de politieke strijd van onze partners door campagnes te voeren rond het Belgisch en Europees beleid dat een impact heeft op het recht op gezondheid in onze partnerlanden. Voor beleid met betrekking tot Cuba, werken we samen met sociale beweging ICS (Initiatief Cuba Socialista). Want zij hebben een groot mobilisatiepotentieel om druk uit te oefenen en verandering mogelijk te maken.
 

Hoe kan jij helpen?

Dankzij jouw financiële steun kunnen wij onze Cubaanse partners helpen hun plannen te realiseren. Je kan een éénmalige gift doen of je kan hen ook structureel steunen via een maandelijkse gift.
Giften van 40 euro of meer per jaar geven recht op een fiscaal attest.

Jaarlijks organiseren we een Paascampagne voor Cuba, in samenwerking met ICS. Ook jij kan onze Fair trade paaseieren  verkopen en zo fondsen helpen werven voor de projecten van Viva Salud in Cuba. De campagne start zes weken voor Pasen.

Heb je een hart voor Cuba en zin om je in te zetten voor solidariteit met Cuba in België?  Dan kan je lid worden van ICS. ICS (Initiatief Cuba Socialista) werd opgericht in 1992 naar aanleiding van het verscherpen van de VS-blokkade. Sinds 2004 werd ICS actief uitgebouwd als solidariteitsbeweging met intussen meer dan 700 leden. ICS voert campagnes en (co-)organiseert acties in solidariteit met Cuba.

12669 keer gelezen