28/05/13

In Congo zie je de echte problemen van de mensheid

Antoine Moens de Hase heeft net een vormingsproject van drie maand in Congo achter de rug. We vroegen hem naar zijn impressies over het leven zoals het is in Congo.
Wat Congo nodig heeft zijn fabrieken, werkplaatsen, landbouwmachines, wegen zodat ze hun maatschappij kunnen opbouwen.

Antoine Moens de Hase is specialist in communicatie. Hij heeft net een vormingsproject van drie maand in Congo achter de rug. Hij werkte er bij de partner van Geneeskunde voor de Derde Wereld, Etoile du Sud en woonde in Masina, een deelgemeente van Kinshasa. We vroegen hem naar zijn impressies over het leven zoals het is in Congo.

Antoine: ik was te gast bij Etoile du Sud. Mijn taak was de opleiding van jongeren van de “Dynamique des Jeunes” van EDS om te werken aan een website. Het was dus vooral met jongeren dat ik het meest contact had. Ik heb 19 jongeren opgeleid in communicatietechnieken en fotografie.

Ik werd door EDS goed opgevangen. Ik moest me geen zorgen maken over boodschappen doen of koken. Ze hebben op hun bureau zonnepanelen geplaatst, dus er was gans de tijd elektriciteit: een hele luxe, want veel gezinnen zitten dagen na elkaar zonder stroom. Ik had het dus wel gemakkelijker dan de gewone man.

Was de overgang naar zo'n armoedig land toch niet nogal brutaal?

Antoine: de armoede, dat ken je van de beelden op tv. Wat ik echter vooral choquerend vond is het gebrek aan perspectief. De mensen werken zich kapot. Om 4 uur zijn ze al de baan op, ze ziet mannen, vrouwen, kinderen zwoegen van 's morgens tot 's avonds. Maar met welk resultaat: voor een loon waar ze nauwelijks van overleven en het enige perspectief is van de volgende morgen opnieuw te moeten beginnen.

Een grote schok was als ik na drie maand terug keerde in België, waar alles is, waar de winkels vol liggen, waar kinderen naar school kunnen gaan en boeken hebben...

Moeten we ons daar schuldig over voelen?

Antoine: nee, maar het toont wel dat ons systeem niet in staat is te voorzien in de basisbehoeften van miljoenen mensen. Wie enkel België kent, kan denken dat het kapitalisme nog zo slecht niet is, maar in Congo zie je welke rauwe miserie dat systeem veroorzaakt. Kinshasa is een grote dumpplaats voor onze overschotten, zelfs voedsel wordt geïmporteerd. Congo is een landbouwland, het zou koffie kunnen produceren voor de helft van de wereld, maar de koffie die ik 's morgens kreeg was geïmporteerd. Wat Congo nodig heeft zijn fabrieken, werkplaatsen, landbouwmachines, wegen zodat ze hun maatschappij kunnen opbouwen. In de plaats daarvan is er directe inmenging vanuit het Westen en tracht men te profiteren van de rijkdommen van het land.

Is er dan geen perspectief voor Congo?

Antoine: jawel, maar je moet het zoeken, het stap voor stap ontdekken. Etoile du Sud werkt aan de emancipatie van de bevolking en doet dit geduldig. Ze zijn klein, maar ze slagen er wel in duizenden mensen te organiseren. Het is dus mogelijk. Vooral de jongeren willen verandering. Ze studeren hard en dat in moeilijke omstandigheden. Aliocha, één van mijn vrienden, studeert communicatiewetenschappen maar heeft gedurende zijn vier jaar studie aan de universiteit niet één keer op een computer kunnen werken. Jongeren leggen kilometers af om te komen lezen in de bibliotheek van Etoile du Sud. Ze zijn leergierig en willen voortdurend discussiëren over politiek, de wereldsituatie, de toekomst van hun land. Populaire schrijvers zijn trouwens Michel Collon en Tony Busselen omdat die in hun artikels de kant kiezen van de volkeren in het Zuiden.

En op politiek vlak?

Antoine: mensen organiseren zich, maar je kan – bij mijn weten – niet echt spreken van een volksbeweging zoals bijvoorbeeld in Latijns Amerika. De mensen kijken naar boven en uiten hun kritiek op de regering en op de President. Er is veel politieke verwarring. Veel jongeren denken dat het onder Mobutu beter was, terwijl het land onder Mobutu naar de verdoemenis is gegaan.

Persoonlijk vind ik dat de regering goed werk verricht, maar het gaat traag. Men ziet dat Kinshasa verandert: er worden wegen aangelegd, appartement gebouwd en er komen terug fabrieken.

Maar dat heeft tot nu toe weinig effect op de leefsituatie van de bevolking. Nochtans zit daar de toekomst: het land herop bouwen, moderniseren. De tijd dringt, de mensen willen een reële lotsverbetering. Jongeren willen vooruit, maar denken nu vooral aan immigratie. Dat wordt in de hand gewerkt. Zo rekruteert Canada actief afgestudeerde dokters om in Canada te komen werken. Ook dat is imperialisme: in plaats van jonge dokters te ondersteunen in hun werk in Congo, komt men ze halen om goedkoop in het Westen te werken. De regering werkt aan maatregelen om jongeren in het land te houden, maar dat vergt tijd.

En werd jij niet aangesproken om geld te geven?

Antoine: geloof het of niet, het was de omgekeerde wereld. In Masina, een gemeente van zowat 400.000 inwoners was ik zowat de enige blanke die er rond liep. Maar ik was daar graag gezien. De mensen appreciëren dat je niet komt rondrijden in een 4 x 4 en gewoon hun leven deelt. Toen ik op een dag werd lastig gevallen door een politieagent die mij geld wou aftroggelen kwamen omstaanders tussen om mij te verdedigen.”Dat is iemand die bij ons in de wijk woont”. Enkelen gaven die agent zelfs 500 FC (halve euro) om hem te doen ophouden!

In het rijke centrum van Kinshasa daarentegen voelde ik me minder veilig: daar wordt je voortdurend lastig gevallen door bedelaars en straatverkopers. De sfeer is er gans anders. Er lopen ook veel kleine dieven rond.

Wil je nog terug?

Antoine: Ik zou er met plezier gaan wonen. Voorlopig ben ik vooral benieuwd of mijn inbreng blijvende resultaten heeft gehad. De jongeren werken nu actief met facebook, wat een uitstekend middel is om Etoile du Sud bekend te maken. Ze bereiken zo stilaan enkele duizenden mensen op die manier.

Hoe heb je je stage aangepakt ?

Antoine : ik heb mijn verblijf opgedeeld in drie fasen van elk ongeveer een maand.

Eerst heb ik vooral enquêtes gedaan : wat kennen de jongeren, wat zijn hun verwachtingen. Maar ook : hoe gaat de massa van de jongeren om met internet. Ik ging regelmatig naar cybercafés en ontdekte dat voor de jeugd facebook het belangrijkste medium was, belangrijker dan informatieve sites. Daarnaast moest ik me ook aanpassen aan de technische mogelijkheden. De jongeren hebben geen fototoestel, maar wel een gsm. Dus leerden we vooral foto's maken via de gsm.

De tweede fase was dan de opleiding. De kandidaten werden geselecteerd door Etoile du Sud, het ging meestal om jongeren die al actief waren binnen EDS. In totaal 19 studenten in twee cursussen. De derde fase was de opvolging : effectief hen helpen artikels en reportages te realiseren. Ik denk dat drie maand op die manier juist goed was om de vorming af te ronden.

Ben je tevreden van de resultaten ?

Antoine : ja, er is een ploegje jongeren die een aantal technieken onder de knie hebben. Ze hebben nu een facebookpagina waarmee ze de organisatie systematisch kunnen promoten. Ik denk dat EDS zo wel landelijk bekend zal geraken.

Wat mij opvalt is dat weinig Congolese organisaties een levendige site hebben. Meestal zijn ze niet actief op internet ofwel heel statisch, met weinig participatie en verslag vanuit de basis. Ik denk dat EDS op dit vlak ook een voorbeeld kan zijn.

De blog van Antoine kan je hier lezen

Foto's: Antoine Moens de Hase

7241 keer gelezen