06/10/17

Een radicale verandering is nodig voor de gezondheid van onze planeet en het volk

Kapitalisme schaadt onze gezondheid. Tijdens een internationale conferentie (ondersteund door G3W) werd deze stelling niet enkel bewezen, maar ook geïllustreerd met tal van voorbeelden van over de hele wereld.
Cuba heeft bewezen dat een bewust beleid van de overheid de gezondheid van het volk kan beschermen, zelfs in zeer moeilijke omstandigheden

De International Association of Health Policy in Europe (IAHPE) hield, met de steun van G3W, haar 18de conferentie van 21-24 september 2017. Met als titel: “European health policies in the era of capitalist crisis and restructuring”(Europees gezondheidsbeleid in tijden van crisis en herstructurering van kapitalisme). IAHPE is een wetenschappelijke organisatie die een aantal bekende wetenschappers en academici verenigt. Zij delen een visie die zich laat samenvatten in de slogan “kapitalisme schaadt de gezondheid.” Als stichtend lid van de People's Health Movement, biedt de organisatie een forum om kennis op te bouwen en uit te wisselen op het gebied van gezondheid. Dit forum valt buiten het gangbare publieke discours en brengt gezondheid in verband met bredere onderwerpen zoals economisch beleid en politiek.

 

Turkse activisten roepen op tot internationale solidariteit

Onderwerpen die aan bod kwamen waren het Europees en internationaal gezondheidsbeleid, dat steeds meer in de greep van privatiseringen zit. Dat soort beleid zal leiden tot hogere uitgaven voor gezondheidszorg, slechtere arbeidsomstandigheden en moeilijkere toegang tot diensten, zeker voor mensen die het financieel moeilijk hebben. Het geval van het recht op geboortebeperking in Turkije gold als voorbeeld. Door hervormingen in de gezondheidssector in de vroege jaren 2000 in combinatie met opkomend sociaal conservatisme komen abortus en het recht op contraceptie voor vrouwen in het gedrang. Om dit aan te pakken riep de spreker op tot het uitwerken van een transnationale analyse en het tot transnationale solidariteit, zoals op de International Safe Abortion Day die op 28 september opriep tot toegang tot veilige en wettelijke abortus in de hele wereld.

 

Griekenland, Argentinië & Cuba: gelijkaardige problemen, verschillende strategieën

Onderzoekers uit verschillende landen analyseerden de voorbeelden van Griekenland en Cuba om de impact van economische crisissen op de gezondheid te bespreken. G3W-voorzitter Pol De Vos presenteerde een originele analyse van het verschil tussen de reactie op de moeilijke economische omstandigheden in Cuba (na de val van de Sovjet-Unie in 1989 en het embargo van de VS) en Griekenland (in de nasleep van de economische crisis van 2008 en de structurele aanpassingen die de Trojka oplegde). De reactie was erg verschillend, de impact op de gezondheid was dat ook.

Cuba ’s strategie was gericht op actie en verantwoordelijkheid van de overheid, terwijl Griekenland de weg van de privatiseringen en enorme besparingen in de overheidsuitgaven opging. Waar in Cuba de gezondheid er op de meeste indicatoren op vooruit bleef gaan verslechterde de situatie in Griekenland op meerdere domeinen. Hoewel de verschillen in context en historische periode het onmogelijk maken een directe vergelijking van de gezondheidsindicatoren te maken, is dit toch een krachtig voorbeeld van hoe overheidsbeleid de impact van slechte algemene omstandigheden kan beperken of versterken.

Tijdens zijn presentatie benadrukte Pol dat “alles begint bij de politieke wil van de regering het recht op gezondheid van de bevolking tot de kern van haar beleid te maken. Cuba heeft bewezen dat bewuste actie van de overheid de gezondheid van de mensen kan beschermen, zelfs in zeer moeilijke omstandigheden.

 

Wat zijn voorwaarden om een progressief gezondheidsbeleid te voeren?

De deelnemers voerden een grondig debat over de noodzakelijke voorwaarden om een progressief gezondheidsbeleid in te voeren en te onderhouden, dat leidt tot algemene toegang tot goede gezondheidszorg en actie op het gebied van de sociale determinanten van de gezondheid (wonen, onderwijs, leefmilieu, enz.…). Het voorbeeld van Mexico-City onder het bewind van López Obrador (2000-2006), aangehaald door Asa Cristina Laurell, destijds bevoegd voor de gezondheid in de stad, was bijzonder relevant. Het linkse bestuur slaagde erin een beleid te voeren gericht op het verbeteren van de levensomstandigheden van de armen in de stad en gaf hen betere toegang tot kwaliteitsvolle gezondheidszorg. Er werd een enorme inspanning gedaan, ook door deelname van de gemeenschappen, om het aantal gezondheidscentra en de middelen en personeel waarover die konden beschikken te verhogen, en er werd komaf gemaakt met het oude systeem van corruptie en patronaat. De resultaten waren duidelijk merkbaar in de betere gezondheidsindicatoren van de bevolking. Maar toen een nieuw bestuur aan de macht kwam warden de meeste veranderingen teruggedraaid en kreeg de private gezondheidssector weer meer macht, met toenemende ongelijkheid tot gevolg.

Dit toont aan dat om een niet-kapitalistische agenda te kunnen doordrukken een sterke vastberadenheid nodig is die niet voor eens en voor altijd kan ‘vastgelegd’ worden in een bepaalde politieke formatie. Op de vraag wat ze anders zou doen als ze een nieuwe kans kreeg om te besturen antwoordde Asa Cristina: “In dergelijke situaties met veel dringende problemen ben je geneigd uit te stellen wat niet onmiddellijk nodig is. Als ik nu terugkijk had ik moeten proberen harder door te duwen om een sterkere deelname van de bevolking te krijgen. Ik zou geprobeerd hebben het nieuwe gezondheidsbeleid dieper te verankeren in de bevolking en onder de arbeiders.”

 

Gelijkheid in gezondheid vraagt een systeemverandering

De overkoepelende boodschap van de conferentie was dat het moeilijk zal zijn stabiele verbeteringen in gezondheid te krijgen, zeker op het gebied van gelijkheid, zonder af te stappen van de neoliberale commercialisering en privatisering en resoluut voor gezondheid en sociaal welzijn te kiezen. Om deze verandering mogelijk te maken zijn zowel het ontwikkelen van alternatieve kennis als de band met sociale bewegingen zeer belangrijk. “Het is vaak gemakkelijker je het einde van de wereld voor te stellen dan het einde van ons economisch systeem”, waarschuwde professor Howard Waitzkin in zijn afsluitende woorden. Toch is het zo’n visie op een radicaal andere toekomst die we nodig hebben om ons gezondheid voor de mensen en onze planeet voor te stellen en ze ook waar te maken.

 

2652 keer gelezen