07/04/11

Wat veranderen onze partners in het Zuiden?

In 2010 probeerden we samen met onze partners een evaluatiemethode uit die bekendstaat als de 'Most Significant Change'-techniek. Het gaat om een participatieve techniek die ons veel leert over de strijd van onze partners en de resultaten die ze behalen. De verhalen werden verzameld in een brochure.
Vraag mensen hun verhaal te vertellen en je leert een heleboel dingen die je niet in indicatoren kan vatten

Iedereen die bij ontwikkelingswerk is betrokken, weet dat monitoring en evaluatie een uitdaging kunnen vormen. Vooruitgang meten en successen en resultaten in officiële verslagen weergeven is niet gemakkelijk, vooral niet voor organisaties die niet in bakstenen en cement investeren maar in menselijk en organisatiekapitaal.

Er is een anekdote over monitoring en evaluatie die ik nooit zal vergeten. Enkele jaren geleden vertegenwoordigde ik Belgische ngo's op de Filippijnen. Op een dag maakte ik op het eiland Samar samen met onze lokale partnerorganisatie overuren om indicatoren op te stellen voor ons logisch kader. Het duurde een eeuwigheid om een indicator voor armoede te vinden bij de arme landbouwers met wie we werkten. Ik had al elke indicator die ik nog kende van opleidingen en handboeken geprobeerd, maar volgens de directrice van de lokale partner bleek geen enkele ervan bruikbaar.

Toen mijn geduld bijna op was, vroeg ik haar ten slotte te vertellen over het succesvolle projectgebied dat ze tijdens de pauze al had vermeld. Hoe wisten ze dat ze het leven van de armen hadden kunnen verbeteren? Onmiddellijk begon ze enthousiast te vertellen over hun laatste bezoek aan het dorp en de vele veranderingen die ze hadden opgemerkt in het gedrag en de levensomstandigheden van de lokale bevolking. Een van de opvallendste veranderingen was het feit dat bijna iedereen nu suiker en spijsolie gebruikte.

Daar had je mijn indicator. En ik had mijn lesje geleerd: vraag mensen hun verhaal te vertellen en je leert een heleboel dingen die je niet in indicatoren kan vatten. Dit was misschien ook mijn eerste contact met de Most Significant Change-techniek, lang voordat ik er zelfs maar van had gehoord.

In dezelfde periode ontmoette ik een ontwikkelingsconsulent die terugkeerde van een veldbezoek voor een ambitieus evaluatieproject in opdracht van de Belgische overheid. "Jullie weten wel wat empowerment is", zei hij me. Natuurlijk voelde ik me gevleid, maar ik was ook nieuwsgierig. Hoe was hij tot die conclusie gekomen? Hij legde mij uit dat hij landbouwers in alle delen van de Filippijnen had geïnterviewd. De meesten van hen waren erg verlegen en onzeker wanneer ze zijn vragen beantwoordden. "De leiders van de landbouwers uit de projectgebieden van jullie partners stonden tijdens de interviews op alvorens de vragen te beantwoorden en ze keken me recht in de ogen bij het uitleggen van hun standpunten", voegde hij eraan toe.

Deze opmerking is nooit verschenen in het eindverslag van de consulent maar nu ik terugblik op onze eerste ervaringen met de Most Significant Change-techniek, lijkt deze anekdote erg essentieel. De zaken die echt van belang zijn in ons werk komen vaak aan het licht in dergelijke verhalen en anekdotes: empowerment, gezondheid, welzijn, rechten enzovoort. Toch worden ze maar zelden vermeld in onze officiële verslagen.

Frustratie bracht ons ertoe de Most Significant Change-techniek uit te proberen. Tijdens de laatste jaren hadden we veel inspanningen geleverd om resultaatgerichte managementtechnieken toe te passen maar vaak voelden we het ongenoegen dat er iets ontbrak. We hoorden de verhalen van de burgers amper nog, de verhalen die boordevol kwalitatieve informatie zitten waaruit blijkt wat het belangrijkste is voor de mensen – en voor ons.

Toen we over de Most Significant Change-techniek lazen, dachten we dat deze techniek een antwoord kon bieden en we wilden het wel proberen. Met de hulp van onze partners verzamelden en selecteerden we verhalen in de Filippijnen, Palestina, de Democratische Republiek Congo en Latijns-Amerika. Opmerkelijk is dat het proces in elk van deze landen wat anders was. In de Filippijnen werkte een personeelslid van ons lokaal kantoor nauw samen met Gabriela, een van onze partnerorganisaties, om de Most Significant Change-techniek uit te proberen in een regionale afdeling van Gabriela. In Palestina deden we firsthand-ervaring op door de verhalen zelf te verzamelen en daarna, samen met de jeugdleiders in Oost-Jeruzalem, te selecteren. In de Democratische Republiek Congo verzamelden drie stagiaires in samenwerking met de lokale partner de verhalen en in Latijns-Amerika stond een lokale consulent de plaatselijke partnerorganisatie bij.

We beschouwen de verscheidenheid in methodologie eerder als een voordeel dan als een nadeel. Hierdoor deden we veel ervaring op waarvan we op korte tijd veel konden leren. We willen deze ervaringen – zowel de positieve als de negatieve – delen met een breder publiek dat bij dit soort werk is betrokken. We hopen dat het hun werk ten dienste van de volksgezondheid en ontwikkeling verder vooruit kan helpen.

5186 keer gelezen