05/05/17

Obamacare over and out - wie wint met Trump's alternatief?

Het is officieel: Obamacare is niet meer. Na veel onzekerheid stemde het Amerikaanse huis van Afgevaardigden dat de zeer bescheiden zorgwet van Trump's voorganger afgeschaft moet worden. Wat is Trump zijn alternatief, en waarom was hij zo tegen Obamacare?
Wanneer duidelijk wordt dat Trump's alternatief nog meer mensen uitsluit, zou hij wel eens de grootste verliezer van zijn eigen hervorming kunnen worden.

Het was Trump’s grote verkiezingsbelofte: hij zou de Amerikaanse ziekteverzekering verbeteren. Obamacare kortwieken was ook zijn eerste daad als president. Toen de laatste mensen zich nog huiswaarts aan het begeven waren na zijn inhuldigingsceremonie, zette Trump al zijn allereerste handtekening als president. Meteen zette hij de aanval in op het systeem van zorgverzekering dat zijn voorganger had ingevoerd. Obamacare direct afschaffen ging nog niet, maar met een brede grijns ondertekende Trump een decreet dat ambtenaren alvast wel al toelaat om de kosten van Obamacare ‘te beperken’.

Een goeie drie maand later leed hij meteen ook zijn eerste nederlaag. In het congres vindt Trump geen meerderheid om zijn eigen hervormingsplan te stemmen. Maar onverwacht kwam gisteren het nieuws binnen dat Trump toch z'n zin had gekregen, hoewel met een nipte meerderheid. Wat is er misgelopen, en wat zijn de belangen van Trump daarbij?

Geen universele dekking

Obamacare – officieel de Affordable Care Act – is de zorgverzekeringswet die gezondheidszorg in de Verenigde Staten meer toegankelijk moest maken. Elke Amerikaan werd verplicht een zorgverzekering af te sluiten. Arme Amerikanen komen in aanmerking voor een toelage waarmee ze op de privémarkt een verzekering kunnen kopen.

Voor Obamacare, leefden 46 miljoen Amerikanen zonder ziekteverzekering. De meesten omdat ze die gewoonweg niet konden betalen. Obamacare heeft zijn verdiensten, maar een universele dekking – waar links in de VS al lang voor pleit – is het niet. Private verzekeraars blijven de touwtjes stevig in handen hebben en er vallen nog steeds mensen uit de boot.

Eerste aanzet

In de VS zijn de ziekteverzekeringen zo goed als volledig in private handen: private verzekeringsmastodonten bepalen er de premies, de overheid komt zo min mogelijk tussen. De VS zijn daarmee het enige ontwikkelde land dat geen universele zorg voor zijn bewoners voorziet, hoewel de gezondheidsuitgaven er de tweede hoogste zijn van de hele wereld.

De private verzekeraars maken er woekerwinsten. Verzekeringspolissen zijn, zoals gezegd, voor veel mensen gewoon onbetaalbaar, en de voorwaarden om zo’n verzekering te kunnen afsluiten, zijn ongewoon streng. Zogenaamde ‘pre-existing conditions’, of voorafbestaande aandoeningen, sloten miljoenen mensen uit wegens hun gezondheidstoestand. Wie een hoger risico heeft op aandoeningen, krijgt geen verzekering of betaalt nóg meer.

En dat leidde tot Kafkaiaanse toestanden. Zoals een Congreslid zei: “Een vrouw zijn is een voorafbestaande aandoening. Als je kinderen hebt gebaard, is dat een voorafbestaande aandoening. Een slachtoffer van huiselijk geweld zijn, is een voorafbestaande aandoening.” Private verzekeraars deden er met andere woorden alles aan om enkel de gezondste, en dus goedkoopste, cliënten toe te laten om hun winsten te maximaliseren. De wereld op zijn kop.

Obamacare was een eerste aanzet om die marktwerking wat te sussen. Niet zonder succes: meer dan tien miljoen mensen extra hebben ondertussen een ziekteverzekering. Maar het systeem vertoont barsten. In tegenstelling tot de beloftes zijn nog altijd 29 miljoen Amerikanen onverzekerd.

Maar dat is niet de reden waarom de Republikeinen tegen zijn. Zij hekelen voornamelijk de stijging van de overheidsschuld. Bovendien kreeg Obama eveneens de woede van de commerciële zorgsector over zich heen door een einde te maken aan het systeem van de toetredingscriteria.

Politiek compromis

Het wankele evenwicht tussen de toegankelijkheid van de zorg voor de burger en de financiële kost voor de overheid is geen toeval. Van meet af aan was Obamacare een politiek compromis: het zou meer mensen dekken, maar nauwelijks raken aan de machtspositie en winsten van de private sector. Dat dit snel onhoudbaar zou worden voor de overheidskas, stond in de sterren geschreven. Obamacare leert ons dat een systeem dat gebaseerd is op private zorgverzekeraars na verloop van tijd onbetaalbaar blijkt, omdat de bedrijven hun tarieven blijvend laten stijgen om hun aandeelhouders tevreden te houden.

Geld verdienen met miserie

Diezelfde financiële belangen verzwakten actief Obamacare. Met miserie kan je geld verdienen. Véél geld. Verzekeraars trokken zich bijvoorbeeld terug uit bepaalde staten omdat ze er onvoldoende winst konden maken. Anderen kondigden aan de premies met 25 procent te verhogen.

De sector moest nochtans niet op droog brood leven na de invoering van Obamcare. Terwijl een op de vijf Amerikanen geen noodzakelijke medicatie kan betalen, maken de drie grootste farmabedrijven 45 miljard dollar winst per jaar. Met dat geld betalen ze een leger van lobbyisten en bijdrages aan politieke campagnes en individuele politici. Een vorm van gelegaliseerde corruptie, waaraan zowel Republikeinen als Democraten gretig meedoen. De Republikeinse partij is veruit de grootste ontvanger van lobbygeld van Big Pharma en private verzekeringsmastodonten. De Republikeinen hebben er dus alle belang bij om elk voorstel dat die markt wilt temperen, tegen te houden.

Trumpcare: belastingvermindering voor de rijken, hogere premies voor de armen

De kritiek van de burgers dat de zorgverzekeraars nog steeds misbruik maken van het systeem, is legitiem. Trump beloofde zijn kiezers bovendien een zorgwet die voor iedereen toegankelijk zou zijn. Maar Trumpcare, het plan van Trump en zijn miljardairsregering doet daar helemaal niets aan, integendeel.

Trumpcare, voluit de American Health Care Act, wil de verplichte verzekering afschaffen. Burgers zouden enkel nog op basis van leeftijd een zorgtoeslag kunnen krijgen, niet op basis van inkomen. Daarenboven beloofde Trump een extra belastingvermindering voor de meest vermogende Amerikanen, private zorgverzekeraars en farmaceutische bedrijven. Verzekeringsmaatschappijen kunnen opnieuw hogere premies vragen aan mensen met een aandoening en aan ouderen. De republikeinen in het huis van Afgevaardigden moeten daar alleszins niet van wakker liggen: voor zichzelf en hun stafleden hebben ze een uitzonderingspositie bedongen. Hun premies stijgen niet als ze een vooraf bestaande aandoening hebben. Zij zien dus wel de voordelen van Obamacare in. De Congressional Budget Office, een onafhankelijk studiebureau, berekende dat Trumpcare 24 miljoen Amerikanen hun ziekteverzekering zou kosten tegen 2026.

Niet alle republikeinen zien het zitten om dit aan hun kiezers uit te leggen. Het is dus verre van zeker dat dit voorstel de stemming in de Amerikaanse Senaat ook overleeft.

De aanvallen op de publieke zorg waren nog nooit zo groot. Maar hetzelfde geldt voor de steun ervoor: volgens het meest recente onderzoek is 60% van de Amerikanen voorstander van een openbaar en op solidariteit gebaseerd systeem, in tegenstelling tot het systeem gebaseerd op winst voor private bedrijven.

Trump beloofde een zorgwet toegankelijk 'voor iedereen'. Wanneer duidelijk wordt dat zijn alternatief net meer mensen uitsluit, de meest kwetsbaren voorop, zouden zijn ontgoochelde kiezers zich wel eens tegen hem kunnen keren. Zo zou Trump nog de grootste verliezer van zijn eigen hervorming kunnen worden.

Dit artikel verscheen eerder in het meinummer van Solidair.

3644 keer gelezen